ميرزا فضل الله شيرازى ( خاورى )
841
تاريخ ذو القرنين ( فارسى )
دولت عظمى ، نظام درستى در كار مملكت خراسان داده ، ابواب رفاهيت و آسودگى بر چهرهء مسافرين و مجاورين آن بلاد گشاده باشد . نخست در باب منصب ارجمند والىگرى آن مملكت به اسم نوّاب اميرزادهء اعظم محمد ميرزا از جانب امناى دولت جاويدآيت استفسارى و صدور فرمان همايون را استدعايى نمود و اعليحضرت شاهنشاه « * » تاجدار استدعاى فرزند نامدار را قبول فرمود و خلعت فرمان والىگرى كلّ مملكت به نام نامى نوّاب اميرزاده شرف صدور يافت و معتمد حضرت وليعهد جليل الشأن به جهت اعلام اين مژدهء شايان به مملكت خاور شتافت . در ساعتى سعد و روزى فرخندهتر از روز عيد خلعت آفتاب طلعت ، زيب قامت اميرزادهء با جلالت گرديد و كلاه گوشهء افتخارش از جيقهء فرمان همايون ايالت به افسر آفتاب رسيد . چون ميرزا موسى رشتى گيلانى در بدايت والىگرى نوّاب احمد على ميرزا به اسم نيابت آن مملكت سرافراز بود ، لهذا درين وقت نيز نوّاب وليعهد ظفرانگيز حكم سابق صاحبقران عدالتآميز را امضا فرموده و مقرّر شد كه در خدمت نوّاب اميرزاده ، شبان و روزان به نظم امورات جزئى و كلّى مملكت خراسان پردازد و ميرزا محمد صادق نبيرهء مرحوم ميرزا بزرگ قائممقام سابق و برادرزادهء قائممقام لاحق را نيز حكم شد كه به امر وزارت صغيرهء نوّاب معزى اليه قيام و مهمّات داخلى آن حضرت ، از قبيل مخارج و مواجب اندرون و بيرون را قرين انتظامى تمام سازد و بالجمله ، چون اين معنى به تجربه رسيده كه سپاه با نظام ايران به جز مقابله با كفرهء روسيهء بىايمان با هر دولت بىنظام ، اعم از كفر و اسلام ، مجادله نمايند ، بىشايبهء ترديد اوهام ابواب فتوحات بر چهره گشايند ، لهذا نوّاب وليعهد نامدار بعد از صدور اذن از حضرت صاحبقران تاجدار موازى شش فوج سرباز نظام كه عبارت از چهار هزار و هشتصد نفر است از ولايات اربعهء مشهد مقّدس نيشابور و سبزوار و ترشيز ، اعم از شهر و بلوكات ، آراسته كرده ، معلّمين زبردست به جهت مشق ايشان گماشته ، مواجب و مرسوم « 1 » آنها را از بابت وجوهات
--> * . حدود پنجاه سطر كه ميان دو ستاره در اين صفحه و صفحهء 843 آمده ، در نسخهء مجلس موجود نيست . ( 1 ) . حقى كه علاوه بر مواجب به مستخدمان مخصوصا لشكريان ، هر ساله از طرف دولت داده مىشد .